Warto jednak mieć świadomość, że nie każda opuchlizna jest konsekwencją wysokiej temperatury. Głównym winowajcą jest upał, ale także niedbanie o swoje zdrowie.

Przyczyny

Pod wpływem temperatury naczynia krwionośne i limfatyczne rozszerzają się, przez co krążenie płynów ustrojowych jest utrudnione, a woda przesącza się przez ściany naczyń do tkanek. To wszystko łącznie tworzy obrzęk – najczęściej na nogach, na wysokości kostek, ale także na rękach, szczególnie przy dłoniach i nadgarstkach. Istnieją też inne czynniki, które mogą jeszcze bardziej zwiększać opuchliznę. Są nimi m.in. deficyt ruchu oraz długie przebywanie w pozycji siedzącej lub stojącej, co wpływa niekorzystnie na krążenie krwi. Gdy zbyt dużo czasu spędzamy w pozycji stojącej lub siedzącej, zastawki, które są odpowiedzialne za kierowanie krwi z nóg do serca i które zapobiegają cofaniu się płynów, są zamknięte. To sprzyja gromadzeniu się nadmiaru wody w nogach i w konsekwencji powoduje powstawanie obrzęków. Walce z opuchlizną nie sprzyjają także nadwaga i otyłość. Nadmiar kilogramów może zwiększać obrzęki, a dodatkowo ograniczać możliwość ruchu. Gdy do wszystkiego dochodzi zła dieta, uboga w błonnik, warzywa, owoce i wodę, za to bogata w produkty przetworzone i sól, otrzymujemy gotowy przepis na spuchnięte nogi. Nie powinno się lekceważyć takich objawów – im wcześniej ewentualna choroba zostanie wykryta, tym prostsze, szybsze i skuteczniejsze będzie jej leczenie. Dlatego ważna jest konsultacja z lekarzem.

Jak uniknąć obrzęku?

Nawodnienie. Aby uniknąć obrzęku nóg w upały, warto zadbać o odpowiednie nawodnienie. W zależności od płci, wagi, wieku czy aktywności będą to różne wartości, ale przyjmuje się, że przeciętnemu człowiekowi odpowiednie nawodnienie zapewnia wypicie 2 l wody dziennie. Co ważne, nie liczą się do tego słodzone napoje, a jeśli wypijemy kawę albo herbatę, które mają działanie odwadniające, ilość wody powinniśmy jeszcze zwiększyć. Efektu nie przyniesie też wypicie jej na raz – powinniśmy pić wodę małymi porcjami przez cały dzień. To szczególnie ważne latem, kiedy wysokie temperatury powodują, że tracimy więcej wody niż zwykle.

Dieta. Podczas letnich upałów warto przede wszystkim pamiętać o odpowiedniej, bogatej w potas diecie (m.in. pomidory, banany), unikaniu soli, alkoholu i papierosów, ograniczeniu przetworzonego jedzenia, cukrów prostych i tłuszczów nasyconych.

Ćwiczenia. Bardzo ważne jest również zadbanie o odpowiednią pracę mięśni nóg w ciągu dnia. Proste ćwiczenia można z powodzeniem wykonywać zarówno pracując przez wiele godzin przy biurku (np. „kółeczka”, polegające na zakreślaniu stopą okręgów), jak i przebywając w pozycji stojącej (np. stawanie na palcach, uginanie kolan). W przypadku pracy siedzącej powinno się zadbać o krótkie spacery. Jeśli jednak mimo wszelkich starań problem opuchlizny się pojawi, pomocne będą odpoczynek z uniesionymi nogami, masaż, chłodne okłady bądź kąpiel. Znaczną ulgę mogą również przynieść dostępne bez recepty maści i żele, wykorzystujące zazwyczaj chłodzące właściwości mentolu.

Wygodny ubiór i obuwie. Należy zadbać o komfort i zrezygnować z ciasnych skarpet oraz obuwia uciskającego łydki. By wesprzeć proces odprowadzania krwi i limfy z kończyn, trzeba po prostu aktywizować mięśnie w danym obszarze – na tyle, na ile jest się w stanie.

Inne przyczyny opuchlizny

Obustronne obrzęki nóg, współtowarzyszące duszności wysiłkowej, mogą być symptomem niewydolności serca.

Jeśli natomiast obok opuchlizny kończyn dolnych obserwowane są również opuchnięte powieki i zmiana w wyglądzie moczu, warto dokładniej skontrolować funkcjonowanie nerek. Ich niewydolność może się wiązać z zatrzymywaniem wody i sodu w organizmie, co prowadzi do pojawienia się rozlanych, „ciastowatych” obrzęków nóg.

W przypadku występowania choroby żylakowej w najbliższej rodzinie niezwykle ważna jest profilaktyka, polegająca m.in. na noszeniu uciskowych rajstop lub pończoch oraz unikaniu butów na wysokich obcasach.

Charakterystyczne są również obrzęki towarzyszące niedoczynności tarczycy – ich uciśnięcie nie powoduje powstania zagłębienia.

Jeśli natomiast opuchlizna pojawia się tylko na jednej nodze i przebiega z silnym bólem, wrażliwością na dotyk i ewentualnym zasinieniem kończyny, może świadczyć o zakrzepicy żył głębokich, wymagającej podawania leków antykoagulacyjnych i flebotropowych.

Podczas letnich upałów szczególnie narażone na powstanie obrzęków są kobiety ciężarne. Opuchlizna u nich (zwłaszcza w ostatnim trymestrze) jest najczęściej efektem zaburzonego przez rozrastającą się macicę krążenia w kończynach, połączonego z zatrzymywaniem wody w organizmie i zwiększoną masą ciała. Dolegliwość ta daje się we znaki szczególnie podczas gorących letnich dni i w zdecydowanej większości przypadków jest mimo swej uciążliwości raczej niegroźna. Sygnałem alarmowym powinna być jednak sytuacja, w której obrzęk utrzymuje się przez kilka dni, nie znika po nocnym wypoczynku i towarzyszy mu szybki wzrost masy ciała. Może być to wówczas oznaka zatrucia ciążowego, które wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej.

Ciekawostki praktyczne